Obsessief-compulsieve stoornis

Iemand met een obsessief-compulsieve stoornis, ook wel dwangneurose genoemd, heeft last van zich voortdurend opdringende dwangdenkbeelden die onlustgevoelens en/of angst oproepen. Om deze angst te bezweren dient deze persoon iets te doen (wassen, tellen, controleren). Deze handelingen worden door de persoon als onbedwingbaar ervaren. Dat kan zo ontregelend zijn dat werk, sociaal leven, relatie en/of slaap en gezondheid daaronder lijden. 

Dwanghandelingen kunnen enkelvoudig zijn (bijvoorbeeld overmatig handen wassen), maar het kan ook een combinatie van handelingen zijn (controleren van deuren, ramen, electronische apparaten, kaarsen etc.) Ook precisiedwang waarbij het als heel belangrijk wordt ervaren dat alles in exact de juiste volgorde wordt uitgevoerd of dingen op precies de goede plek liggen valt onder een OCS. Overigens kunnen de dwanggedachten en -handelingen wisselen in de loop der tijd.

Vaak bezweren de handelingen de onlustgevoelens maar voor even en moet de persoon de handelingen steeds blijven herhalen. Geruststelling door een andere persoon werkt niet (afdoende).

Soorten dwangneurose:

Herhalingsdwang

Een persoon moet dezelfde handeling (of woorden) steeds (een aantal malen) herhalen.

Teldwang

Woorden of voorwerpen worden geteld. Er is vaak sprake van een magisch getal.

Controledwang

Angst voor brand, een gevaarlijke ziekte, inbraak maakt dat zaken eindeloos gecontroleerd moeten worden. Staan apparaten wel uit, zijn kaarsen wel uit, zijn de deuren wel op slot.

Wasdwang

De omgeving van de persoon moet smetteloos schoon zijn (dat kan opmerkelijk genoeg ook maar om één enkele kamer gaan) en er wordt de hele dag gepoetst, gestofzuigd, gewassen en gedoucht.

Precisiedwang

Zaken moeten volgens een exact protocol gedaan worden, dingen moeten op precies de juiste plek staan of liggen. Dit kan letterlijk op de millimeter zijn.

Smetvrees

De persoon is bang besmet te raken en wil geen dingen aanraken. Alles wordt er aan gedaan contact te vermijden. Indien dit niet (voldoende) lukt moet de persoon zichzelf reinigen.

Verzameldwang

Een onbedwingbare drang om zaken te verzamelen of te behouden. Het mocht ooit nog eens van pas komen. Vaak gaat het om nutteloze dingen als papier, kapotte spullen, voedsel dat over datum is.

Er zijn verschillende factoren die een rol kunnen spelen in het ontstaan van een obsessief-compulsieve stoornis.

Aanleg, onderdukking van bepaalde gevoelens en innerlijke conflicten, psychische/fysieke overbelasting, teruggrijpen op gedrag uit de kindertijd als copingmechanisme.

In de behandeling van OCS zijn goede resultaten te behalen met een combinatie van symptoombehandeling en het oplossen van de psychische oorzaak.